نیابت قضایی

در دنیای پیچیده امروز، وقوع جرم و جنایت محدود به مرزهای جغرافیایی نیست. گاه ممکن است ابعاد یک پرونده قضایی فراتر از حوزه قضایی یک مرجع خاص باشد و نیاز به انجام تحقیقات و اقداماتی در خارج از آن محدوده وجود داشته باشد.

در چنین شرایطی، نیابت قضایی به عنوان ابزاری کارآمد برای تسهیل و تسریع در روند دادرسی و جلوگیری از تضییع حقوق اصحاب دعوا مطرح می‌شود. در این مطلب به بررسی ابعاد مختلف نیابت قضایی می‌پردازیم. با ما همراه باشید تا با این ابزار مهم در نظام دادرسی آشنا شویم.

نیابت قضایی چیست؟

نیابت قضایی نوعی وکالت است که به جای یک شخص به شخص دیگر، از یک دادگاه به دادگاه دیگر داده می‌شود. گاهی اوقات برای صدور حکم در دادگاه، به اطلاعات و اقداماتی نیاز است که انجام آن‌ها در محل دادگاه اصلی امکان‌پذیر نیست. در این شرایط، مقام قضایی می‌تواند به مقام قضائی دیگری در شهر یا منطقه دیگر، نیابت قضایی بدهد تا ایشان آن امور را انجام دهد.


نیابت قضایی در موارد مختلفی مانند تحقیق از مطلعین و شهود، معاینه محل، بازرسی از منازل و اماکن، جمع‌آوری آلات جرم و… کاربرد دارد. مزیت نیابت قضایی این است که باعث می‌شود بدون نیاز به حضور طرفین دعوا و مراجع قضایی در محل‌های مختلف، امور مربوط به پرونده به سرعت و سهولت انجام شود.

نیابت قضایی چیست

انواع نیابت قضایی

نیابت قضایی را می‌توان از دو نظر محدوده اختیارات و محدوده جغرافیایی دسته‌بندی کرد:

1. از نظر محدوده اختیارات

نیابت عام: در این نوع نیابت، تمام اختیارات قضایی مربوط به یک موضوع از ابتدا تا انتها به یک دادگاه دیگر واگذار می‌شود. در این حالت، مقام قضایی نیابت‌ دهنده هیچ دخالتی در روند رسیدگی به پرونده نخواهد داشت.

نیابت خاص: در این نوع نیابت، فقط انجام یکی از اقدامات قضایی یا بخشی از آنها به حوزه قضایی دیگر محول می‌شود.

2. از نظر محدوده جغرافیایی

نیابت قضایی داخلی: در این نوع نیابت، دو دادگاه نیابت ‌دهنده و نیابت ‌گیرنده در داخل کشور قرار دارند. در این حالت، دادگاه نیابت‌دهنده نمی‌تواند شعبه خاصی را برای انجام نیابت تعیین کند، بلکه باید پرونده را به حوزه قضایی مربوطه ارجاع دهد و رئیس آن حوزه قضایی شعبه مورد نظر را تعیین خواهد کرد.

نیابت قضایی بین‌المللی (خارجی): در این نوع نیابت، دادگاه داخلی از مقامات قضایی یک کشور خارجی تقاضای انجام اقداماتی را می‌کند. این نوع نیابت با چالش‌های قانونی و عملی بیشتری روبرو است و فقط در صورتی امکان‌پذیر است که بین دو کشور قرارداد تعاون قضایی یا معامله متقابل وجود داشته باشد.

موارد صدور قرار نیابت قضایی

موارد صدور قرار نیابت قضایی

قرار نیابت قضایی زمانی صادر می‌شود که بازپرس برای انجام تحقیقات و تکمیل پرونده، به انجام اقداماتی در خارج از حوزه قضایی محل ماموریت خود نیاز داشته باشد. این اقدامات می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

1.    تحقیق از متهم

 اگر متهم در محل دیگری غیر از محل وقوع جرم حضور داشته باشد، بازپرس می‌تواند با صدور قرار نیابت قضایی، از مقام قضایی آن محل بخواهد که از متهم تحقیق کند.

2.    استماع شهادت شهود و مطلعین

 اگر شهود یا مطلعین جرم در محل دیگری غیر از محل وقوع جرم حضور داشته باشند، بازپرس می‌تواند با صدور قرار نیابت قضایی، از مقام قضایی آن محل بخواهد که اظهارات آنها را اخذ کند.

3.    معاینه محلی

 اگر بازپرس برای کشف جرم یا جمع‌آوری ادله به معاینه محلی در محل دیگری غیر از محل وقوع جرم نیاز داشته باشد، می‌تواند با صدور قرار نیابت قضایی، از مقام قضایی آن محل بخواهد که معاینه محلی را انجام دهد.

4.    بازرسی از منازل، اماکن و اشیاء

اگر بازپرس برای کشف جرم یا جمع‌آوری ادله به بازرسی از منزل، محل کار یا اشیاء متعلق به متهم در محل دیگری غیر از محل وقوع جرم نیاز داشته باشد، می‌تواند با صدور قرار نیابت قضایی، از مقام قضایی آن محل بخواهد که بازرسی را انجام دهد.

5.    جمع‌آوری آلات جرم

 اگر آلات جرم در محل دیگری غیر از محل وقوع جرم باشد، بازپرس می‌تواند با صدور قرار نیابت قضایی، از مقام قضایی آن محل بخواهد که آلات جرم را جمع‌آوری کند.

جمع‌آوری آلات جرم در نیابت قضایی

هدف نیابت قضایی چیست؟

نیابت قضایی، ابزاری برای تسهیل و تسریع در روند دادرسی و جلوگیری از اطاله آن است. در مواردی رسیدگی به یک دعوا یا جرم در صلاحیت یک مرجع قضایی خاص است، اما انجام برخی از اقدامات و تحقیقات لازم در خارج از حوزه قضایی آن مرجع ضروری است. در این شرایط نیابت قضایی به عنوان راه حلی برای رفع این مشکل مطرح می‌شود.

چگونگی اجرای نیابت قضایی

پس از صدور قرار نیابت قضایی توسط بازپرس، مراحل زیر برای اجرای آن انجام می‌شود:

1.    ارسال اوراق و مدارک

 بازپرس صادرکننده نیابت، اصل یا تصویر اوراق مورد نیاز، از جمله قرار نیابت، کیفرخواست و سایر مدارک مربوط به پرونده را به همراه تصریح موارد لازم، نزد بازپرس محل مورد نظر ارسال می‌کند.

2.    انجام اقدامات

بازپرس نیابت‌گیرنده در حدود اختیارات و موضوعی که در نیابت مشخص شده است، اقدامات لازم را انجام می‌دهد. این اقدامات می‌توانند شامل تحقیق از متهم، استماع شهادت شهود، معاینه محلی و… باشند.

3.    ارسال نتیجه

 پس از انجام اقدامات مورد تقاضا، بازپرس نیابت‌گیرنده اوراق تنظیمی را پس از امضاء به همراه سایر مدارک به دست آمده به مرجع نیابت ‌دهنده ارسال می‌کند.

4.    ارجاع به مرجع دیگر

در صورتی که اجرای تمام یا بخشی از مفاد نیابت مربوط به حوزه قضایی دیگری باشد، بازپرس نیابت‌گیرنده اوراق را برای اجرای نیابت به مرجع مزبور ارسال و مراتب را به بازپرس نیابت ‌دهنده اعلام می‌کند.

5.    قرار تامین

 در صورت نیاز به قرار تامین در اجرای نیابت قضایی، بازپرس صادرکننده نیابت، می‌تواند نوع تامین را معین کند یا اختیار اخذ تامین و نوع آن را به نظر بازپرس نیابت‌گیرنده واگذار کند.

6.    اختیار بازپرس نیابت‌گیرنده

 بازپرس نیابت‌گیرنده در خصوص صدور قرار تامین اختیاراتی دارد. به عنوان مثال، اگر احراز کند که تامین خواسته شده نامتناسب است، می‌تواند به نظر خود تامین متناسبی اخذ کند. همچنین اگر تقاضای اخذ تامین نشده باشد، می‌تواند در صورت توجه اتهام، با نظر خود تامین مناسب را اخذ کند. در نهایت مرجع قضایی یا مقام قضایی نیابت‌گیرنده می‌تواند در مورد تامین نظر خود را اعمال و اجرا کند.

سخن پایانی

نیابت قضایی گامی مهم در جهت عدالت فرامرزی و دستیابی به حقیقت و عدالت در پرونده‌های پیچیده داخلی و بین‌المللی محسوب می‌شود. وکیل فیض آبادی با سال‌ها تجربه در زمینه وکالت و امور حقوقی، آماده ارائه خدمات مشاوره و وکالت در زمینه نیابت قضایی به شما عزیزان است.

وکیل فیض آبادی با تسلط بر قوانین و مقررات مربوط به نیابت قضایی در تمام مراحل انجام نیابت، از جمله صدور قرار نیابت، پیگیری و انجام اقدامات لازم در مراجع قضایی دیگر و ارائه گزارش همراه شما خواهند بود.

 

مشاوره حقوقی

برای دریافت مشاوره رایگان با وکیل فیض آبادی، کافی است با ما تماس بگیرید. با وکیل فیض آبادی، آسودگی خاطر را در پرونده‌های قضایی خود تجربه کنید.

دکتر فیض آبادی وکیل موسسه حقوقی دادگستر میرداماد

اشتراک گذاری

اگر این مطلب برای شما مفید بود، آن را به اشتراگ بگذارید

مطالب مرتبط

حقوق را بشناسید، از آسیب‌ها جلوگیری کنید

در سال ۱۴۰۳، قوه قضائیه با اعلام رشد ۳۳ درصدی، نرخ دیه را به شکل قابل توجهی تغییر داد. این تغییرات، علاوه بر تأثیری

دادخواست تامین دلیل از مدارک ضروری برای طرح دعوا یا دفاع است که امکان تامین دلیل برای خسارت را فراهم می‌کند. در این مطلب

با وجود تلفن همراه، مزاحمت تلفنی و پیامکی برای بسیاری از مردم به یک مسئله پیچیده تبدیل شده است. هر نوع مزاحمتی که از

خیانت در امانت یکی از مواردی است که در دادگاه تعیین وضعیت می‌شود و با توجه به نوع خیانت و شدت ضرر طرف مقابل،

جستجو کنید

تماس با ما

مشاوره
سوال و پاسخ
مسیریابی دفتر

02122227212

02122227112

09121991266