حضانت فرزند یکی از موارد اختلاف زوجین هنگام طلاق است. با توجه به اینکه حضانت فرزند بعد از 7 سالگی به عهده پدر است، مادر یا اقوام درجه یک میتوانند با ارائه شواهد به دادگاه ثابت کنند پدر صلاحیت حضانت فرزند را ندارد و این حق را از او بگیرند. در این میخواهیم درباره شرایط سلب حضانت فرزند از پدر صحبت کنیم.
حضانت به چه معناست؟
حضانت از کلمه حضن عربی گرفته شده است و معنای آن پرورش دادن کودک است. در قانون مدنی حضانت به معنای سرپرستی و نگهداری از کودک است و با قیومیت تفاوت دارد. زیرا در قیومیت مسئولیت امور مالی کودک به عهده قیم است، در حالی که در حضانت فقط مسئولیت نگهداری و تربیت در نظر گرفته میشود.
چند نوع حضانت وجود دارد؟
پیش از آنکه بدانیم شرایط سلب حضانت فرزند از پدر چیست بهتر است با انواع حضانت که شامل موارد زیر است، آشنا شویم.
۱-حضانت موقت
وقتی برای دریافت حضانت کودک اختلافاتی وجود داشته باشد، حضانت به صورت موقتی تعیین میشود و قانونگذار برای مدت زمان مشخصی با دستور موقت حضانت را به یکی از زوجین یا اقوام درجه یک میسپارد.
۲-حضانت دائم
نوع دیگر حضانت مربوط به وقتی است که دادگاه به صورت دائمی با توافق زوجین مسئولیت حضانت کودک را به یکی از والدین یا اقوام درجه یک میسپارد. البته باید بدانید در شرایط خاصی حضانت دائم هم امکان سلب دارد.
۷ تکنیک سلب حضانت فرزند از پدر
با اینکه قانونگذار عقیده دارد حضانت کودک تا 7 سالگی با مادر است و بعد از آن پدر باید حضانت را بر عهده بگیرد، اما در شرایطی که مصلحت طفل ایجاب کند، شرایط حضانت تغییر میکند. شرایط سلب حضانت فرزند از پدر شامل موارد زیر است:
تکنیک ۱: گزارش پزشکی قانونی بگیرید.
- اگر پدر اعتیاد یا بیماری روانی دارد، از پزشکی قانونی گزارش رسمی بگیرید
- این گزارش قویترین مدرک در دادگاه است.
- نحوه مراجعه: دادخواست به دادگاه → ارجاع به پزشکی قانونی
تکنیک ۲: از مددکار اجتماعی بهزیستی کمک بگیرید.
- اگر پدر فساد اخلاقی دارد با شماره ۱۲۳ تماس بگیرید و درخواست بازدید کنید.
- گزارش مددکار اعتبار بالایی در دادگاه دارد.
- مددکار وضعیت زندگی فرزند، رفتار پدر و محیط خانه را بررسی میکند.
تکنیک ۳: شهود معتبر جمع کنید.
- از همسایگان، معلمان، اقوام که شاهد رفتار پدر بودهاند شهادت بگیرید.
- استشهادیه محلی با امضای حداقل ۳ نفر تنظیم کنید.
- شهود باید حاضر به حضور در دادگاه باشند.
تکنیک ۴: مستندات تصویری جمعآوری کنید.
- عکس از کبودی یا آثار ضرب و جرح روی بدن فرزند یا سوء استفاده جنسی از کودک
- فیلم یا صدای ضبطشده از رفتار نامناسب پدر
- اسکرینشات پیامهای تهدیدآمیز یا توهینآمیز
تکنیک ۵: درخواست دستور موقت بدهید.
- اگر فرزند در خطر فوری است، همراه دادخواست درخواست دستور موقت کنید.
- دادگاه میتواند ظرف ۲۴-۴۸ ساعت حضانت موقت صادر کند.
- این کار فرزند را تا صدور رأی نهایی در امان نگه میدارد.
تکنیک ۶: سوابق کیفری پدر را استعلام کنید.
- اگر پدر سابقه محکومیت دارد (سرقت، ضرب و جرح، مواد مخدر)
- از دادگاه درخواست استعلام سوابق کنید.
- این سوابق تأثیر زیادی در رأی قاضی دارد.
تکنیک ۷: نظر فرزند را به دادگاه منتقل کنید
- اگر فرزند به سن تمییز رسیده (معمولاً بالای ۷ سال)
- قاضی میتواند نظر فرزند را بشنود.
- تمایل فرزند به زندگی با مادر در تصمیم دادگاه مؤثر است.
تکنیک ۸: ناتوانی مالی پدر می تواند حضانت را سلب کند.
- ناتوانی مالی و عدم تامین نیازهای اولیه کودک
علاوه بر مواردی که بیان کردیم، هر گونه رفتاری که باعث انحطاط اخلاقی یا عدم تربیت صحیح طفل شود هم جزو شرایط سلب حضانت فرزند از پدر است.
نحوه لغو سلب حضانت از پدر چگونه است؟
وقتی زوجین قصد جدایی دارند نگران شرایط سلب حضانت فرزند از پدر و نحوه لغو آن هستند. همانطور که پیش از این گفتیم پیش از 7 سالگی حضانت فرزند با مادر است و جای هیچگونه نگرانی برای گرفتن حضانت وجود ندارد. اما بعد از 7 سالگی مادر میتواند یکی از مواردی که سبب سلب حضانت میشود را به دادگاه اثبات کند و حضانت را از پدر بگیرد.
نحوه لغو سلب حضانت به این صورت است که مادر یا اقوام درجه یک دادخواست سلب حضانت پدر از کودک را تکمیل و به ضمیمه مدارک و شواهد به دادگاه ارائه میکنند. دادگاه نیز با توجه به شرایط موجود و در نظر داشتن مصلحت کودک، برای سلب حضانت از پدر تصمیمگیری میکند.
مراحل گرفتن حضانت فرزند از پدر
اگر به دنبال پاسخ این سوال هستید که چگونه حضانت فرزند را از پدر بگیریم، باید بدانید که این فرآیند از طریق دادگاه خانواده انجام میشود. مراحل قانونی به شرح زیر است:
مرحله ۱: جمعآوری مدارک و مستندات قبل از هر اقدامی باید مدارکی که عدم صلاحیت پدر را اثبات میکند جمعآوری کنید. این مدارک شامل گزارش پزشکی قانونی، شهادت شهود، عکس و فیلم، گزارش پلیس یا مددکاری اجتماعی است.
مرحله ۲: مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کنید و دادخواست سلب حضانت را ثبت نمایید. هزینه ثبت دادخواست حدود ۵۰۰ تا ۸۰۰ هزار تومان است.
مرحله ۳: تشکیل پرونده در دادگاه خانواده پرونده به شعبه دادگاه خانواده محل اقامت فرزند ارجاع میشود. دادگاه وقت رسیدگی تعیین میکند که معمولاً ۱ تا ۳ ماه زمان میبرد.
مرحله ۴: جلسه رسیدگی و ارائه مدارک در جلسه دادگاه، مادر باید مدارک و شهود خود را معرفی کند. قاضی ممکن است از مددکار اجتماعی یا پزشکی قانونی استعلام بگیرد.
مرحله ۵: صدور رأی دادگاه پس از بررسی مدارک و شنیدن اظهارات طرفین، قاضی رأی صادر میکند. اگر رأی به نفع مادر باشد، حضانت به او منتقل میشود.
مرحله ۶: اعتراض (در صورت نیاز) طرف بازنده ۲۰ روز فرصت تجدیدنظرخواهی دارد. رأی قطعی پس از گذراندن مرحله تجدیدنظر صادر میشود.
مدارک لازم برای گرفتن حضانت از پدر
برای پاسخ کامل به سوال چگونه حضانت فرزند را از پدر بگیریم، باید مدارک زیر را آماده کنید:
۱. شناسنامه و کارت ملی مادر
۲. شناسنامه فرزند یا فرزندان
۳. سند ازدواج یا طلاقنامه
۴. گزارش پزشکی قانونی (در صورت اعتیاد یا بیماری روانی پدر)
۵. گزارش مددکاری اجتماعی بهزیستی
۶. استشهادیه محلی با امضای حداقل ۳ نفر از همسایگان یا آشنایان
۷. عکس یا فیلم از شرایط نامناسب زندگی فرزند (در صورت وجود)
۸. گزارش پلیس (در صورت ضرب و جرح یا سوءاستفاده)
۹. سوابق کیفری پدر (در صورت محکومیت قبلی)
ماده ۱۱۷۳ قانون مدنی
طبق ماده ۱۱۷۳ قانون مدنی که مهمترین مستند قانونی برای سلب حضانت است:
«هرگاه در اثر عدم مواظبت یا انحطاط اخلاقی پدر یا مادری که طفل تحت حضانت اوست، صحت جسمانی یا تربیت اخلاقی طفل در معرض خطر باشد، محکمه میتواند به تقاضای اقربای طفل یا به تقاضای قیم او یا به تقاضای رئیس حوزه قضایی، هر تصمیمی که برای حضانت طفل مقتضی بداند، اتخاذ کند.»
موارد مصداقی عدم مواظبت و انحطاط اخلاقی طبق تبصره این ماده:
- اعتیاد زیانآور به الکل، مواد مخدر و قمار
- اشتهار به فساد اخلاق و فحشا
- ابتلا به بیماریهای روانی با تشخیص پزشکی قانونی
- سوءاستفاده از طفل یا اجبار او به ورود در مشاغل ضداخلاقی
- تکرار ضرب و جرح خارج از حد متعارف
آیا پدر میتواند پس از سلب حضانت، حضانت را پس بگیرد؟
یکی از مواردی که درباره شرایط سلب حضانت فرزند از پدر باید بدانیم مربوط به پس گرفتن حضانت است. در صورتی که بعد از مدتی پدر بتواند اثبات کند که شرایطش تغییر کرده است، میتواند درخواست خود را مبنی بر پس گرفتن حضانت به دادگاه ارائه کند. فقط باید مدارک و شواهدی که نشان میدهد در حال حاضر توانایی حضانت فرزند را دارد به دادگاه ارائه نماید.
آیا پدر پس از سلب حضانت، حق ملاقات دارد؟
یکی از نگرانیهای پدران بعد از سلب حضانت این است که حق ملاقات فرزند خود را دارند یا خیر. بهتر است بدانید از دست دادن حضانت پدر به معنای از دست دادن حق ملاقات نیست. یعنی پدر میتواند حق ملاقات را حفظ کند. مگر اینکه دادگاه با توجه به شرایط خاص پدر حق ملاقات را هم از او بگیرد.
دادخواست سلب حضانت فرزند از پدر
در صورتی که مادر یا یکی از اقوام درجه یک کودک قصد داشته باشند حضانت کودک را از پدر سلب کنند، میتوانند با ارائه شواهد و مدارک محکمه پسند دادخواست زیر را به دادگاه ارائه کنند.
ریاست محترم دادگاه خانواده….
با سلام، احترما به استحضار میرسانم که اینجانب….. فرزند…. به شماره شناسنامه…. در تاریخ….. در دفتر رسمی ازدواج و طلاق به شماره ثبت….. با آقای….. فرزند….عقد نکاح دایم نمودهام که ثمره عقد نکاح دایم و زندگی مشترک با مشارالیه، فرزند دختر/پسر به نام…. بود. با توجه به اینکه بعد از صدور حکم طلاق/ یا تعیین مسکن جداگانه به حکم دادگاه، حضانت فرزند مشترک ما با آقای….. تعیین گردیده است، ایشان با اعتیاد/کتک زدن خارج از حد متعارف/فساد اخلاقی/بیماری روانی/سوءاستفاده از طفل صلاحیت لازم برای نگهداری فرزند را ندارد.
لذا از دادگاه محترم تقاضا دارم با توجه به موارد مصرح که دلایل اثبات آن پیوست دادخواست گردیده است، پس از احراز موارد مزبور، مراتب قانونی را به جهت صدور حکم مبنی بر سلب حضانت فرزند از آقای…. و صدور حکم حضانت به نام اینجانب نسبت به فرزند/ فرزندان به نام…. را لحاظ بفرمایید.
نکات مهم برای موفقیت در دعوای حضانت
۱. مدارک محکمهپسند جمع کنید: صرف ادعا کافی نیست، باید مستند داشته باشید.
۲. از مددکار اجتماعی کمک بگیرید: گزارش بهزیستی اعتبار بالایی در دادگاه دارد.
۳. شهود معتبر معرفی کنید: همسایگان و اقوام که شاهد وضعیت بودهاند.
۴. درخواست دستور موقت بدهید: اگر فرزند در خطر فوری است، دادگاه میتواند فوراً حضانت موقت صادر کند.
۵. با وکیل متخصص مشورت کنید: پروندههای حضانت پیچیده هستند.
سوالات متداول
آیا مادر بعد از ازدواج مجدد میتواند حضانت را نگه دارد؟ طبق ماده ۴۵ قانون حمایت خانواده، صرف ازدواج مجدد مادر باعث سلب حضانت نمیشود. دادگاه مصلحت کودک را بررسی میکند و اگر همسر جدید مشکلی نداشته باشد، حضانت با مادر میماند.
آیا پدر بعد از سلب حضانت باید نفقه بدهد؟ بله، طبق قانون نفقه فرزند همیشه بر عهده پدر است، حتی اگر حضانت با مادر باشد.
چگونه حضانت فرزند بالای ۷ سال را از پدر بگیریم؟ با اثبات یکی از موارد ماده ۱۱۷۳ (اعتیاد، بیماری روانی، ضرب و جرح، فساد اخلاقی) میتوانید از دادگاه درخواست سلب حضانت کنید.
آیا فرزند میتواند خودش انتخاب کند؟ بله، پس از رسیدن به سن بلوغ (دختر ۹ سال و پسر ۱۵ سال قمری)، فرزند خودش حق انتخاب دارد.
مدت زمان گرفتن حضانت از پدر چقدر است؟ معمولاً ۳ تا ۶ ماه طول میکشد، اما در موارد اضطراری دادگاه میتواند دستور موقت صادر کند.
جمع بندی
حضانت به معنای مسئولیت مراقبت جسمی و روحی از کودک و تامین نیازهای مادی وی است. این مسئولیت به عهده پدر و مادر یا سرپرستان قانونی کودک است. در این مطلب سعی کردیم راهنمای کاملی درباره شرایط سلب حضانت کودک از پدر در اختیار شما قرار دهیم. امیدواریم این اطلاعات راهنمای مناسبی برای شما باشد.
