طبق قانون زوجین نسبت به یکدیگر وظایفی دارند که موظف هستند آن ها را انجام دهند. از جمله این وظایف تمکین کردن است که هم شامل زن و هم شوهر می شود. اما آنچه که در عرف به آن توجه بیشتری شده تمکین زن از شوهر است. در حقوق خانواده نیز، تمکین به معنای اطاعت و پذیرش زن از شوهر در انجام وظایف زناشویی و امور زندگی مشترک است.
تمکین به چه معناست؟
تمکین یعنی اجابت خواسته در زندگی زناشویی، که در حقیقت زوجه در راستای عقد نکاح منعقده و توافقات صورت گرفته، اقدام به تمکین می نمایند.
عدم تمکین چه زمانی اتفاق می افتد؟
عدم تمکین زمانی اتفاق میافتد که زوجه از انجام وظایف زناشویی خود که طبق قانون بر عهدهاش قرار دارد، امتناع کند. این وظایف شامل تمکین عام و تمکین خاص میشود.
چند نوع تمکین وجود دارد؟
تمکین دو نوع هست:
1- تمکین عام :
به معنای پذیرش ریاست شوهر در امور کلی زندگی، سکونت در منزلی که شوهر تعیین کرده (مگر در موارد استثنا) و حسن معاشرت است. تمکین عام تمامی حالات و رفتار و اعمال انجام شده در زندگی مشترک را شامل می شود.
2- تمکین خاص:
مراد از این نوع تمکین، برقراری رابطه زناشویی هست، یعنی زوج بر اساس قانون مکلف هستند که به وظایف زناشویی خودش جامه عمل بپوشونانند.
جالب است بدانید این نوع تمکین در شرایطی میتوانست انجام نشود که زوج از پرداخت حقوق مالی زن مثل مهریه خودداری کند. در این حالت زوجه از اجابت خواسته زوج و تمکین خاص میتواند استنکاف کنه.
مراحل قانونی شکایت عدم تمکین
اگر زوجه بدون دلیل موجه منزل را ترک کند، زوج باید مراحل زیر را طی کند:
- ارسال اظهارنامه: اولین قدم قانونی، ارسال اظهارنامه رسمی برای دعوت به بازگشت است.
- ثبت دادخواست: در صورت عدم بازگشت پس از اظهارنامه، دادخواست الزام به تمکین در دفاتر خدمات قضایی ثبت میشود.
- اثبات مهیا بودن مقدمات: زوج باید ثابت کند که منزل و اثاثیه مناسب در شأن زوجه را فراهم کرده است.
تمکین یک جاده دوطرفه است؛ در حالی که قانون زوجه را به تمکین ملزم میکند، شوهر نیز موظف است محیطی امن و بدون خوف ضرر بدنی، مالی یا شرافتی برای همسر خود فراهم آورد. به نقل از: Stephensons Solicitors
دادخواست الزام به تمکین چه زمانی ارائه می شود؟
دادخواست الزام به تمکین زمانی ارائه می شه که زوجه حاضر به ادامه زندگی مشترک نبوده و حالا زوج اقدام به ثبت دادخواست الزام به تمکین، به طرفیت همسر خودش کرده است که پس از ثبت دادخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، پرونده ابتدا به شعبه بدوی ارجاع می شود و اگر یکی از طرفین نسبت به رای صادره اعتراضی داشته باشند، باید با تنظیم دادخواست تجدیدنظر و لوایح لازم، از طریق دفاتر خدمات قضایی، دادخواست خودش را ثبت کند.
بعد از ارجاع موضوع به یکی از شعب دادگاه تجدیدنظر، در نهایت رای قطعی بابت تمکین و الزام زوجه به این موضوع صادر میشه که دعوا هم جنبه غیرمالی دارد و هزینه دادرسی ناچیزی اخذ میشود.
بیشتر بدانید: تغییرات جدید در قانون بابت توقیف خودرو برای مهریه
الزام به تمکین را در هرزمان میشه ارائه و ثبت کرد، یعنی از زمان ثبت عقد نکاح رسمی به بعد، زوج میتواند این دادخواست را علیه زوجه خودش ثبت و پیگیری کند مگر اینکه همسرش مطالبه مهریه کنه و زوج توانایی پرداخت اون را نداشته باشه که در این حالت بایستی پس از پرداخت مهریه، زوج میتونه الزام زوجه را به تمکین مطالبه کنه.
حق حبس زوجه و رابطه آن با تمکین
یکی از نکات مهمی که در سرچ کنسول شما با عنوان «حق حبس» دیده میشود، این است که زوجه باکره میتواند تا زمانی که تمام مهریه خود را دریافت نکرده، از تمکین خاص خودداری کند بدون اینکه حق نفقهاش باطل شود.
حقوق قانونی زوجه در مورد تمکین نباید با اجبار فیزیکی اشتباه گرفته شود؛ سیستمهای حقوقی مدرن بر توافق و سلامت روان در روابط زناشویی تاکید دارند و تمکین را در چارچوب احترام متقابل تعریف میکنند. به نقل از: LawNet
آثار حقوقی عدم تمکین (ناشزگی)
در صورت صدور حکم قطعی عدم تمکین، آثار زیر متوجه زوجه خواهد بود:
- قطع نفقه: شوهر دیگر الزامی به پرداخت هزینه زندگی ندارد.
- اجازه ازدواج مجدد: زوج میتواند با استناد به این حکم، از دادگاه اجازه ازدواج مجدد بگیرد.
- مشکل در تنصیف اموال: در صورت طلاق، شرط تنصیف دارایی شامل حال زوجه ناشزه نمیشود.
سوالات متداول
۱. متن اظهارنامه تمکین باید چگونه باشد؟ متن باید محترمانه و شامل دعوت به بازگشت به منزل مشترک باشد و به مهیا بودن امکانات زندگی اشاره کند.
۲. آیا عدم تمکین مجازات زندان دارد؟ خیر، عدم تمکین یک مساله حقوقی است نه کیفری؛ تنها اثر آن قطع نفقه و محرومیت از برخی حقوق مالی است.
۳. در چه مواردی عدم تمکین مجاز است؟ اگر حضور در منزل شوهر باعث خطر جانی، مالی یا ناموسی برای زن باشد، او میتواند از تمکین خودداری کرده و همچنان نفقه دریافت کند.
