مطابق قانون و شرع حق جدایی و طلاق در اختیار مرد است و زن اختیاری برای طلاق ندارد؛ مگر اینکه مرد امتیاز داشتن حق طلاق را به او واگذار کند. در این مطلب قصد داریم درباره حق طلاق زن، معایب دادن حق طلاق به زن و مزایای آن صحبت کنیم. پیشنهاد میکنیم تا پایان این مطلب همراه ما باشید.
حق طلاق چیست؟
در حقوق ایران طبق ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی، حق طلاق به صورت ذاتی متعلق به مرد است (“مرد میتواند با رعایت شرایط مقرر در این قانون با مراجعه به دادگاه تقاضای طلاق همسرش را بنماید”). آنچه در عرف به آن «حق طلاق زن» میگویند، در واقع «وکالت در طلاق» است. یعنی مرد وکالت رسمی و بلاعزل به زن میدهد تا زن بتواند به نیابت از او، خود را مطلقه کند.
حق طلاق با کیست؟
داشتن حق جدایی و طلاق به معنای این است که برای طلاق نیازی به جلب رضایت همسر وجود ندارد. در اسلام داشتن حق جدایی و طلاق در انحصار مرد است. البته در صورتی که مرد بخواهد از حق طلاق استفاده کند باید حقوق مالی زن مانند مهریه و نفقه را پرداخت کند.
ممکن است مطابق توافق زوجین، وکالت در طلاق هنگام جاری شدن عقد یا بعد از ازدواج به زن داده شود.
البته باید به این نکته دقت داشته باشید که برخی از سردفترداران به عمد یا از روی ناآگاهی، در عقدنامه یا وکالتنامه مینویسند حق طلاق به زوجه داده شد.
در حالی که این عبارت نادرست است و هیچ ارزش حقوقی و قانونی ندارد. زیرا حق طلاق مرد قابل واگذاری به کسی دیگر نیست. بلکه مرد باید درباره طلاق به همسر، وکیل یا هر فرد دیگری وکالت دهد. در واقع عبارت درست، دادن وکالت طلاق به زن است.
حق طلاق زن چیست؟
مرد برای اینکه امتیازی به همسر خود بدهد و مساوات را در زندگی رعایت کند، میتواند به او اختیار طلاق بدهد. البته با دادن اختیار طلاق به زن، این حق از مرد سلب نمیشود و هر زمان بخواهد میتواند برای طلاق اقدام کند.
مطابق قوانین زنی که اختیار طلاق دارد، میتواند بعد از جاری شدن عقد و تنظیم سند، هر زمان که مایل بود، برای جدایی اقدام نماید.
شرایط لازم برای داشتن وکالت در طلاق چیست؟
مهمترین شرط داشتن حق طلاق، ثبت شدن آن است.(دادن حق طلاق محضری به زن) یعنی ادعای زنی که میگوید همسرش به صورت غیررسمی اختیار طلاق را به او داده است، یا ادعای مردی که میگوید به صورت لفظی حق گرفتن طلاق را به همسرش داده، از نظر مراجع قانونی پذیرفته نیست. پس اولین شرط برای واگذاری اختیار طلاق به زن این است که به طور رسمی ثبت شده باشد.
همچنین لازم است مشخص شود که اختیار طلاق در کدام نوع از طلاق مصداق دارد. به طور مثال زن میتواند در طلاق رجعی از این حق استفاده کند یا در طلاق بائن، یا در هر دو.
شرایط دیگری که برای گرفتن اختیار طلاق باید مشخص شود، وضعیت حقوق مالی زن است. به طور مثال باید مشخص شود، زنی که از اختیار طلاق استفاده میکند، باید تمام یا بخشی از مهریه را ببخشد یا اینکه میتواند مهریه را هم بگیرد. حتی لازم است وضعیت حضانت فرزندان بعد از گرفتن طلاق از طرف زن و وضعیت استرداد جهیزیه هم مشخص شود.
بنابراین لازم است بدانید وکالت طلاق زن میتواند مشروط یا معلق باشد. یعنی فقط در شرایط خاصی که شروط قید شده در وکالتنامه رعایت شود، زن میتواند طلاق بگیرد.
به طور مثال ممکن است هنگام تنظیم وکالتنامه طلاق در آن قید شده باشد که زن با نپرداختن نفقه بعد از 6 ماه اختیار طلاق دارد. در اینصورت زن باید در دادگاه ثابت کند که 6 ماه است همسرش به او نفقه پرداخت نکرده و در قدم بعدی با صدور رای قطعی نپرداختن نفقه برای طلاق اقدام کند.
مدارک لازم برای گرفتن حق طلاق
برای اینکه این وکالت معتبر باشد، باید در دفاتر اسناد رسمی ثبت شود. مدارک مورد نیاز:
اصل شناسنامه و کارت ملی زوجین.
سند ازدواج (قباله).
حضور زوج (مرد) در دفترخانه جهت امضای وکالتنامه.
نکته: بهتر است وکالت بهصورت «بلاعزل» و «با حق توکیل به غیر» (برای گرفتن وکیل دادگستری) تنظیم شود.
برای طلاق کجا باید رفت؟
حتی با داشتن حق طلاق، زن نمیتواند مستقیماً به دفترخانه طلاق برود. مراحل قانونی عبارتند از:
▪️ ثبتنام در سامانه «تصمیم» و شرکت در جلسات مشاوره.
▪️ ثبت دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی.
▪️ مراجعه به دادگاه خانواده جهت دریافت «گواهی عدم امکان سازش».
▪️ مراجعه به دفترخانه رسمی طلاق جهت ثبت واقعه و اجرای صیغه طلاق.
مزایای حق طلاق برای زن
مهمترین مزیت حق طلاق زن این است که میتواند بدون حضور همسر خود اقدامات لازم برای طلاق را انجام دهد. پس مراحل طلاق در مدت زمان کوتاهتری سپری میشود و در وقت و هزینه زن صرفهجویی میشود. زیرا به مراجعه مکرر به دادگاه نیاز ندارد.
مزیت دیگر حق جدایی و طلاق برای زن این است که از حقوق دیگر خود محروم نمیشود.
ممکن است برخی از خانمها نگران این باشند که با گرفتن اختیار طلاق، دیگر نمیتوانند مهریه و نفقه را مطالبه کنند یا حضانت فرزندان را به عهده بگیرند. اما واقعیت این است که زوجین میتوانند درباره همه این موارد با هم توافق کنند و هیچ حقی از زن ضایع نمیشود.
معایب دادن حق طلاق به زن چیست؟
وقتی زنی وکالت در طلاق دارد، هر زمان که بخواهد میتواند بدون نیاز به اجازه یا حضور همسر از دادگاه گواهی عدم سازش بگیرد و مطابق شرایطی که در وکالتنامه قید شده طلاق بگیرد. بنابراین حق طلاق برای زن امتیاز محسوب میشود و هیچ عیبی ندارد.
اما برخی از افراد در رابطه با معایب دادن حق طلاق به زن بیان می کنند که دادن وکالت طلاق به زنان باعث میشود شرایط طلاق آسانتر شود و بسیاری از خانمها برای جدایی پیشقدم شوند و آمار طلاق بالاتر رود.
نحوه واگذاری حق طلاق به زن
برای اینکه مرد وکالت طلاق را به همسر خود بدهد باید مدارکی را آماده کند. مدرک شناسایی مانند شناسنامه، کارت ملی، عقدنامه و پرداخت هزینههای اعطای وکالت طلاق به زنان، مدارک ضروری برای دادن حق جدایی به زن است. البته در صورتی که زن وکالتنامه را گم کرده باشد، میتواند از کپی وکالتنامه هم استفاده کند. بنابراین زن باید یک نسخه از کپی وکالتنامه را نزد خود نگه دارد.
یکی از سوالات متداول درباره اختیار طلاق زن این است که مرد چگونه و در چه زمانی باید این حق را به همسر خود واگذار کند. بهتر است بدانید مرد میتواند ضمن شروط عقد حق طلاق را به زن واگذار کند.
یکی دیگر از راههای واگذاری حق جدایی به زن مراجعه به دفترخانه رسمی و تنظیم سند برای واگذاری حق طلاق است. حتی در صورتی که مرد خارج از کشور باشد، میتواند اختیار طلاق را به فرد دیگری مثلا پدرش، برادرش یا وکیل طلاق بسپارد. نکته مهمی که در واگذاری طلاق به زن وجود دارد این است که در صورت واگذاری وکالت طلاق بلاعزل، امکان پشیمانی از آن وجود ندارد.
تفاوت حق طلاق و وکالت طلاق
بسیاری این دو را یکی میدانند، اما تفاوت حقوقی ظریفی دارند:
حق طلاق: حکمی شرعی و قانونی است که قابل انتقال نیست (مرد نمیتواند اصل این حق را از خود سلب کند).
وکالت در طلاق: عقدی است که به موجب آن، زن از طرف مرد وکیل میشود تا تشریفات قانونی طلاق را طی کند. در این حالت، مرد همچنان حق طلاق خود را دارد، اما زن نیز اجازه پیدا میکند برای طلاق اقدام کند.
آیا زن با داشتن حق طلاق میتواند طلاق بگیرد؟
بله. اگر وکالتنامه کامل باشد (یعنی حق اسقاط در تجدیدنظرخواهی و فرجامخواهی در آن ذکر شده باشد)، زن میتواند بدون نیاز به حضور یا موافقت مجدد مرد، تمام مراحل را طی کند. البته زن باید برای مرد یک وکیل دادگستری انتخاب کند تا به نمایندگی از مرد، اسناد دادگاه را امضا کند.
اگر حق طلاق با زن باشد مهریه تعلق میگیرد؟
بله، مگر اینکه در وکالتنامه توافق دیگری شده باشد. حق طلاق و مهریه دو مقوله جداگانه هستند.
اگر در وکالتنامه قید شده باشد که زن در قبال بخشش (بذل) تمام یا قسمتی از مهریه وکیل در طلاق است، زن باید مهریه را ببخشد.
اگر در مورد مهریه سکوت شده باشد، زن میتواند هم خود را مطلقه کند و هم مهریه را مطالبه کند.
حق طلاق بهتر است یا مهریه؟
این یک انتخاب شخصی و استراتژیک است:
مهریه: پشتوانه مالی است، اما اهرم فشار برای جدایی نیست (مرد میتواند مهریه را قسطبندی کند ولی طلاق ندهد).
حق طلاق: پشتوانه آزادی و امنیت است. بسیاری از وکلا معتقدند داشتن حق طلاق در زمان بحران، بسیار کارآمدتر از داشتن مهریه سنگین و غیرقابل وصول است. بهترین حالت، داشتن حق طلاق در کنار مهریهای منطقی است.
اگر زن حق طلاق داشته باشد مرد میتواند طلاق ندهد؟
اگر وکالتنامه رسمی، بلاعزل و کامل باشد، خیر؛ مرد نمیتواند مانع شود. زن با استفاده از وکالتی که دارد، به جای مرد امضا میکند. اما اگر وکالتنامه ناقص باشد یا فقط بهصورت شرط ضمن عقد در سند ازدواج نوشته شده باشد (بدون گرفتن وکالتنامه رسمی از دفترخانه)، ممکن است در روند دادگاه با دشواریهایی روبرو شود.
جمع بندی:
ناسازگاری و اختلاف زوجین در برخی از موارد روز به روز بیشتر میشود و چارهای به جز جدایی برای آنها باقی نمیگذارد. مطابق قانون فقط مردان اختیار طلاق دارند، مگر اینکه وکالتنامه طلاق را در اختیار همسرشان قرار دهند تا او هم هر زمان که خواست بدون نیاز به اجازه همسر، گواهی عدم سازش و طلاق بگیرد.
در این مطلب سعی کردیم اطلاعات کاملی درباره حق طلاق زن و شرایط واگذاری آن در اختیار شما قرار دهیم. امیدواریم این اطلاعات برای شما مفید باشد.
بیشتر بخوانید: هزینه وکیل برای طلاق با داشتن حق طلاق